Te ngaru wera e horapa ana i te tau 2024 Me pēhea te tiaki i ngā taraka haurua nui

E pāngia ana te nuinga o ngā wāhi o te Ao Raki e te wera nui.

I te tīmatanga o Hune, ko te pāmahana teitei rawa atu i roto i ngā whenua maha i te tonga-māuru o te Hononga o Amerika i neke atu i te 38°C, ko te pāmahana teitei rawa atu i Phoenix, te tāone matua o Arizona, i eke ki te 45°C i te 6, ā, ko te pāmahana teitei rawa atu i Las Vegas, Nevada, i eke ki 48.3°C i te 7 o ngā rā, i whakatakotohia e rāua ngā rekoata hītori, ā, i puta te pāmahana teitei i te rua wiki i mua atu i ngā tau o mua.

E 16,344 ngā kēhi o te whiu wera i Inia mai i te 1 o Poutū-te-rangi. Neke atu i te 85 ngā tāngata i mate i ngā mate e pā ana ki te wera i te 31 o Mei anake i te kaha haere o te wera i ngā whenua raki o Inia me te tāone matua o New Delhi i te marama o Hune, me te tata mai o te pāmahana teitei rawa atu. 50°C.

Ehara i te mea ka tūpono noa te hauora o te tangata i te tino wera nui, engari ka whakanuia ake hoki te tauraki, ka puta ai ngā ahi mura, ka pā ki te whakaputanga ahuwhenua me ngā pūnaha tuku hiko o ngā tāone, ā, ka tino pā ki te whakahaere noa o te ōhanga me te hapori o te motu.

I te tīmatanga o Āperira, i neke atu i te 40°C te pāmahana i ētahi wāhi o Thailand, Vietnam me Philippines. I eke te pāmahana teitei rawa atu i te raki o Thailand ki te 43 nekehanga Celsius i te Rātapu, ā, i eke te tāone matua o Bangkok ki te 39 nekehanga Celsius. Neke atu i te 5,000 ngā kura i Philippines i kī atu ki ngā ākonga kia ako ki te kāinga.

I pāngia a Bangladesh e te pāmahana wera rawa atu o Āperira kua tuhia, me te pāmahana i te awatea e 40°C i te nuinga o ngā wāhi o te whenua, ā, i kati ngā kura puta noa i te motu mō ngā wiki e rua mai i te 20 o Āperira, me te tata ki te 32 miriona ākonga e ako ana i ngā akomanga ipurangi ki te kāinga.

I te mea he maha ngā tāone o Pakitāne i pāngia e te ngaru wera i te mutunga o Mei, me te tata mai o te pāmahana 50 nekehanga I te pāmahana teitei rawa atu i ētahi wāhi, ka tangohia e te whenua ngā mahi ohorere, ka whakamutua ngā akomanga mō te wiki hei whakaiti i ngā pānga o te wera nui.

E ai ki te Human Cost of Disasters 2000-2019 i tukuna e te United Nations Disaster Prevention and Mitigation Agency (UNDRR), kua piki ake te maha o ngā huihuinga wera nui puta noa i te ao mā te 232% i roto i ngā tau 20 kua hipa.

I te marama o Poutū-te-rangi 2024, i tukuna e te World Meteorological Organization tana pukapuka "State of the Global Climate 2023", i reira ko te tau 2023 te tau wera rawa atu kua tuhia, me te pāmahana toharite tata ki te mata he 1.45°C i runga ake i ngā taumata i mua i te wā ahumahi.

Kei te piki haere tonu te kukū o te hauhā waro, te methane me te hauota hauota, arā, ngā hau kati kōtuhi matua e toru, me te taumata o te hauhā waro e 50 ōrau i runga ake i ngā taumata i mua i te wā ahumahi, he pikinga kāore i rite i roto i ngā miriona tau kua hipa o te hītori o te tangata. Kei waenganui tātou i te mahana o te ao kāore i kitea i mua, ehara i te mea tino wera, engari he wera noa iho.

Ahakoa kei te kaha ake ngā mahi a ngā whenua ki te whakahaere i ngā āhuatanga āhuarangi, nā te puhoi o ngā mahi i puta mai i ngā take maha, kua piki tonu ngā tukunga hau kati kōtuhi o te ao i tēnei wā, ā, e kore e taea te karo ka piki haere tonu ngā tekau tau e whai ake nei.

I te pāmahana wera nui, ko te haurua-Te Wakatō hokime tirotirohia marietia i mua i te whakamahingaki te kore, ka nui te tūponotanga o te haumaru, me aro koe ki ngā mea e whai ake nei rima ngā āhuatanga

1. Ārai i ngā potae pāpaku

Ina tere te wakatō i raro i ngā āhuatanga pāmahana teitei, nā te pāmahana teitei o waho, ka puhoi te horapa o te wera o te potae, ā, ka piki ake te pēhanga hau, ka ngāwari te pakaru o te potae. Nō reira, ina rere i raro i ngā āhuatanga pāmahana teitei, kia aro ki te pāmahana me te pēhanga hau o te potae, me te tirotiro pinepine kia tutuki ai ngā paerewa pēhanga hau kua tohua.

Ki te kitea he korenga o te penehīni, me whakakī i te wā tika. Mō ngā wakatō tawhiti, me whakaiti tika te tere, me tū te motuka ki te wāhi marumaru ina hiahiatia, kia heke ai te pāmahana o te potae, kātahi ka haere tonu te taraiwa, ā, kāore e taea te whakamahi i te tikanga ringihanga wai matao hei whakaiti i te pāmahana o te potae, ka pakaru nā te koretake o te piko o te papa me te paparanga rapa o te taha o te potae.

2. Ārai i te kino o te pākahiko

I te tīmatanga o te pāmahana tiketike, me aro nui ki te ōwehenga o te irahiko, he iti iho i te hotoke, i te wā kotahi, me tirotiro tonu te taumata wai o te pākahiko, me tāpiri i te wai whakapūkara i te wā tika, me te pupuri kia kore e araia te kōhao hau. Hei ārai i te nui rawa o te whakamahinga irahiko nā te pāmahana tiketike, me whakatikatika te kaiwhakahaere hiko me te whakaiti i te rere o te hau e utu ana i te hiko.

3. Ārai i te ātete hau o te pūnaha tuku hinu

Horoia ngā tātari tīhiera, ngā tāke wahie me ngā paipa hinu kia mau tonu te ma, te maeneene hoki. Tirohia me te whakatikatika i te pēhanga mahi o te papu tīhiera kia noho noa. Kia puta te ātete hau, me whakamutu kia whakamatao, wetewetehia te hononga paipa whakauru o te karawaka, ka hurihia te ringa o te papu tīhiera kia whakakīia te paipa hinu me te whakahoki mai i te tuku hinu kia noa. Hei ārai i te ātete hau i roto i te pūnaha tuku hinu, ka whakamahia te kōpeke makariri hei whakamatao i te tuku hinu.

Ka tāutahia te papa whakamahana i waenganui i te rango me te papu tīhiera, ka whakaiti i te wera e tukuna ana e te miihini ki te papu tīhiera, ā, ka ārai i te puta o te ātete hau. Hei tāpiri, he huarahi whai hua te whakamahi i te papu tīhiera hiko hei ārai i te puta o te ātete hau.

4. Ārai i te pakaru o te pēra

Mō ngā waka pēra waipēhi, tirohia te papu pēra me te papu-iti, whakakapia te hinu pēra, ringihia rawatia te hau i roto i ngā paipa pēra, tirohia me te whakatika i te teitei o te pēra pēra. Mō ngā waka pēra hau, tirohia te peihana pēra me te ngongo pēra kia pai ai te tukanga, kia kitea ai he kino me whakakapi i te wā tika.

5. Kia pai te mahi i te tiaki hangarau o te waka i raro i ngā āhuatanga pāmahana tiketike

I te tīmatanga o te wā pāmahana tiketike, me tirotirohia te motuka katoa me te whakatikatika, ko ngā mahi matua o tana tiaki ko: tuatahi, tirohia ngā wāhanga o te pūnaha whakamatao kia tino tika, kia mau tonu. Ko te mahi matua ko te tirotiro i te hiri o te pūnaha whakamatao, te piri o te whitiki hau, te maeneene o ngā hauhautanga me ngā hauhautanga i runga i te taupoki o te radiator, te rawaka o te wai whakamatao, me te pai o te āhua o te thermostat. Hei tāpiri, me whakakore te unahi i te wā tika, ā, me whakamahi te wai whakamatao miihini hei wai ngohengohe, hei wai mārō rānei.

Ko te tuarua ko te whakapai ake i ngā āhuatanga whakahinuhinu me te whakaiti i te pakaru o ngā wāhanga. Tuatahi, me whakapakari ake te tiaki i ngā tātari hau me ngā tātari mīhini kia pai ai te mahi. Mō ngā waka e whakamahia ana i raro i ngā āhuatanga puehu, me whakapoto tika te huringa whakakapinga o te hinu whakahinuhinu. Ko ngā waka e taraiwa ana i te rangi wera nui me whai whakamahana hinu me te hinu kounga teitei, te tuku, te whakaiti matua me te taputapu urungi hei whakakapi i te hinu taputapu matotoru raumati, me ngā peera wira hei whakakapi i te hinu ki te pūwāhi maturuturu teitei ake.